 ++++++++++++++++++++                            ++++++++++++++++++++++++
                     XINE: wolny odtwarzacz wideo      
 ++++++++++++++++++++                            ++++++++++++++++++++++++


 SPIS TREĹCI
 -=========-
   
   1   DOKUMENTACJA
   1.1 Zakres tego dokumentu
   
   2   O XINE
   2.1 Wymagania i wspierane platformy
   2.2 UĹźyte oprogramowanie
   2.3 ProgramiĹci xine
   2.4 UĹźytkowanie
   2.4.1 SkrĂłty klawiaturowe
   2.4.2 Wybieranie ĹcieĹźki dĹşwiÄkowej
   2.4.3 Wybieranie napisĂłw
   2.4.4 LIRC
   2.4.5 Ustawianie opcji konfiguracyjnych xine z linii poleceĹ
 
   3   CO NIE ZOSTAĹO JESZCZE POWIEDZIANE
   3.1 WolnoĹÄ, DVD i te sprawy...
   
   4   Kontakt z projektem xine







1   DOKUMENTACJA

1.1 Zakres tego dokumentu

    To jest dokumentacja uĹźytkownika koĹcowego xine-lib i xine-ui.
    WiÄcej informacji znajdziesz w katalogu doc/ obydwu pakietĂłw.

    ProszÄ rĂłwnieĹź rzuciÄ okiem na FAQ doĹÄczany do pakietu xine-ui
    ktĂłry moĹźe juĹź zawieraÄ odpowiedzi na Twoje pytania.


2   O XINE

    xine to wolny, na licncji GPL, odtwarzacz wideo dla systemĂłw
    unixowych. ObsĹuguje strumienie mpeg-2 i mpeg-1 (zawierajÄce dĹşwiÄk
    + obraz), elementarne strumienie mpeg (tylko dĹşwiÄk/obraz, np.
    pliki mp3) jak i pliki typu AVI (uĹźywajÄc kodekĂłw dll win32) oraz
    strumienie typu Vorbis OGG. Jest pewne wsparcie dla sekwencji
    quicktime (ale wiÄkszoĹÄ kodekĂłw audio i wideo jest chronionych
    przez prawo wĹasnoĹci intelektualnej i te nie sÄ wspierane).

    xine odtwarza z sekwencji obraz i dĹşwiÄk i synchronizuje je.
    ZaleĹźnie od wĹaĹciwoĹci sekwencji odtwarzanie bÄdzie wymagaĹo
    wiÄcej lub mniej czasu procesora, peĹna czÄstotliwoĹÄ wyĹwietlania
    ramek sekwencji mpeg-2 udaĹa siÄ juĹź przy procesorze
    Pentium II 400 MHz.

    xine moĹźe odtwarzaÄ VideoCD, CD, SVCD i bezpoĹrednio DVD. Niestety
    status prawny zaszyfrowanych/zablokowanych dyskĂłw DVD nie jest
    jasny w niektĂłrych paĹstwach, wiÄc nie moĹźemy dodaÄ do xine Ĺźadnego
    kodu odszyfrowujÄcego DVD. Aby odtwarzaÄ takie DVD bÄdziesz
    potrzebowaÄ zewnÄtrznych programĂłw lub czegoĹ na ksztaĹt wtyczki do
    xine 'xine_dvd_plugin', ktĂłry moĹźe obsĹuĹźyÄ uwierzytelnianie/
    odszyfrowanie DVD.

    Grupa autorĂłw projektu xine odmawia jakiejkolwiek odpowiedzialnoĹci
    za uĹźywanie programu xine w ten sposĂłb.
    
    PoczynajÄc od wersji xine 5.0, zaimplementowana zostaĹa architektura
    pozwalajÄca na elastyczne uĹźywanie wtyczek, dziÄki ktĂłrym moĹźliwe
    bÄdzie w przyszĹoĹci wsparcie wielu innych typĂłw sekwencji i
    urzÄdzeĹ wyjĹciowych.

2.1 Wymagania i wspierane platformy

    - xine wymaga serwera X11 dla wyjĹcia obrazu (z 8, 15, 16, 24 lub 32
      - bitowÄ gĹÄbiÄ kolorĂłw).
    - xine wykrywa i uĹźywa rozszerzeĹ MIT X video i X shared memory dla
      lepszej wydajnoĹci.
    - jeĹli nie moĹźesz uruchomiÄ Xv na twojej platformie, powinieneĹ
      uĹźyÄ 16bpp gĹÄbi kolorĂłw dla uzyskania lepszej wydajnoĹci.
      Xv wydaje siÄ caĹkiem dobrze pracowaÄ z kaĹźdÄ gĹÄbiÄ kolorĂłw.
    - jeĹźeli masz kartÄ graficznÄ mga 200/400 moĹźesz uĹźyÄ jako opcji
      wyjĹcia - wtyczki syncfb/teletux. SzczegĂłĹy zobacz w README.syncfb
    - odtwarzanie audio jest wspomagane przez OSS, ALSA, ESD i ARTSD.
    - aaxine uĹźywa bibliotek aalib i moĹźe pracowaÄ na prawie kaĹźdym
      terminalu.
    - Ĺźeby skompilowaÄ xine potrzebujesz w miarÄ nowych wersji gmake, gcc
      i binutils.

    xine powinien pracowaÄ na kaĹźdym nowszym komputerze kompatybilnym
    z architekturÄ i386 (pentium i lepsze) uĹźywajÄc GNU/Linux lub FreeBSD.
    ZaleĹźnie od typu odtwarzanej sekwencji wideo, bÄdziesz potrzebowaÄ
    wiÄcej lub mniej mocy procesora, dla pĹynnago odtwarzania. Odtwarzanie
    DVD moĹźe dobrze dziaĹaÄ juĹź na systemach opartych o Pentium II 400Mhz
    (lub rĂłwnowaĹźnych). W tym rĂłwnaniu jest jednak zbyt wiele niewiadomych
    wiÄc ta granica moĹźe siÄ wahaÄ.

    PomyĹlnie przetestowane karty graficzne (uĹźywajÄce Xv) dla PC to:
    nVidia Riva TNT (oryginalne sterowniki NVidii "closed-source"),
    nVidia Riva TNT 2, Matrox G400, ATI AIW Rage128-16MB,
    3dfx voodoo3 2000 PCI 16Mb

    NastÄpujÄce karty zostaĹy zgĹoszone jako dziaĹajÄce, ale nie jest
    jasne czy uĹźywajÄ Xv czy nie (proszÄ zwrĂłciÄ siÄ na listÄ
    dyskusyjnÄ uĹźytkownikĂłw xine):
    Trident 9660, ATI AIW M64-8Mb PCI, ATI RageII 8MB.

    xine powinien daÄ sobiÄ radÄ z odtwarzaniem obrazu na kaĹźdym
    dziaĹajÄcym x-serwerze z kaĹźdÄ kartÄ graficznÄ, ale z duĹźo gorszÄ
    wydajnoĹciÄ niĹź z rozszerzeniem Xv.

    Dodatkowo, xine pracuje na i386-solaris, na maszynach sparc
    uĹźywajÄcych linuxa lub solarisa (Creator-3D dziaĹa), zobacz
    README.solaris dla dodatkowych informacji. RĂłwnieĹź wspierane:
    niektĂłre systemy powerpc uĹźywajÄce linuxa oraz IRIX na procesorach
    MIPS.

    I ostatnie, lecz nie mniej waĹźne: zgĹoszono rĂłwnieĹź poprawnie
    dziaĹajÄcy xine na procesorach Alpha, IA-64 i S/390.

2.2 UĹźyte oprogramowanie

    xine uĹźywa oprogramowania z nastÄpujÄcych zewnÄtrznych projektĂłw
    wolnego oprogramowania:

    - liba52 Aarona Holtzmana i Michaela Lespinasse
    - libmpeg2 Aarona Holtzmana i Michaela Lespinasse
    - libmad Roberta Lesliego
    - libffmpeg Fabrice Bellard'a

    Bez tych Ĺwietnych programĂłw xine nie byĹoby oczywiĹcie tym
    czym jest teraz.

    RĂłwnieĹź wielkie podziÄkowania dla Linux Video and DVD Project
    "LiViD" skÄd oryginalny pomysĹ wolnego i darmowego
    odtwarzacza DVD.
     
    => http://www.linuxvideo.org/

2.3 ProgramiĹci xine

    gĹĂłwny programista xine
      Guenter Bartsch <guenter@users.sourceforge.net>

    rĂłĹźne sugestie, poprawki bĹÄdĂłw i kompilacji, alsa plugin,
    interfejs uĹźytkownika
      Daniel Caujolle-Bert <f1rmb@users.sourceforge.net>

    wiele poprawek, wykrywanie prÄdkoĹci transferu, programowa eliminacja
    przeplotu, masa uaktualnieĹ libwin32
      Miguel Freitas <miguel@cetuc.puc-rio.br>

    moduĹ wyĹwietlania obrazu teletux/syncfb, rĂłĹźne poprawki, sterowniki alsa
      Joachim Koenig <Joachim.Koenig@gmx.net>

    programowanie liba52/libmpeg2
      Michael Lespinasse <walken@zoy.org>

    pakiety dla Debiana, wsparcie dla uĹźytkownikĂłw
      Siegfried Langauf <siggi@users.sourceforge.net>
  
    Oraz wielu innych, zobacz plik xine-lib/AUTHORS

2.4 UĹźytkowanie

    MoĹźesz uruchomiÄ xine bez Ĺźadncyh opcji lub podajÄc jednÄ lub
    wiÄcej sekwencji wejĹciowych bezpoĹrednio. xine testuje moĹźliwoĹÄ
    uĹźycia rozszerzenia Xv i jeĹli nie - sam uĹźyje XShm, test ten moĹźe
    jednak zawieĹÄ. MoĹźesz okreĹliÄ wyjĹcie wideo uĹźywajÄc opcji
    "-V", np:

    xine -V XShm

    zmusi xine do uĹźycia XShm albo zwykĹego X11.

    JeĹli chcesz wysĹaÄ dĹşwiÄk przez sieÄ za pomocÄ ESD, ustaw zmiennÄ
    ĹrodowiskowÄ ESPEAKER przed uruchomieniem xine.

    SekwencjÄ wejĹcia moĹźe byÄ nazwa pliku lub coĹ co nazywamy
    "MediaResourceLocator" MRL, ktĂłry wyglÄda podobnie do URLa.
    Najpierw podaj ĹşrĂłdĹo wejĹcia przed "://" nastÄpnie specyficzny
    identyfikator ĹşrĂłdĹa wejĹcia. Jakich ĹşrĂłdeĹ wejĹcia moĹźesz uĹźyÄ,
    zaleĹźy od tego jakie wtyczki wejĹcia zainstalowaĹeĹ (dla zwykĹych
    plikĂłw moĹźesz pominÄÄ identyfikator ĹşrĂłdĹa wejĹcia).

    SprĂłbuj

    $ xine --help

    by otrzymaÄ peĹnÄ informacjÄ o uĹźytkowaniu.

    xine uĹźywa protokoĹu xdnd (wersja 3) wiÄc jeĹli masz wyszukiwarkÄ
    plikĂłw z nim wspĂłĹpracujÄcÄ (np gmc) moĹźesz po prostu "przeciÄgnÄÄ"
    pliki wideo na xine by je odtworzyÄ.

    Odtwarzanie scieĹźki 3 z VCD:

    $ xine vcd://3

    PrzykĹad bezpoĹredniego dostÄpu do DVD:

    $ xine dvd://VTS_01_1.VOB

2.4.1 SkrĂłty klawiaturowe

      Klawisz            Akcja

      [RETURN]           odtwĂłrz
      [SPACJA]           stop klatka
      [GĂłra]/[DĂłĹ]       szybki podglÄd / zwolnienie

      0                  znajdĹş poczÄtek aktualnej sekwencji
      1-9                przejdĹş do 10-90% aktualnej sekwencji
      [Lewo]/[Prawo]     przeskocz -+ 15 sec (+CTRL: 60 sec)
      [PgUp]/[Wstecz]    przeskocz do poprzedniej pozycji na liĹcie
      [PgDown]/[NaprzĂłd] przeskocz do nastÄpnej pozycji na liĹcie

      f                  PrzeĹÄcz do trybu peĹnoekranowego/okna
      a                  przeĹÄcz proporcje ekranu (AUTO/16:9/4:3/DVB)
      i                  wĹÄcz tryb przeplotu

      z / Shift-Z        ZOOM powiÄkszanie / pomiejszanie obrazu.
                         dodaj Ctrl aby powiÄkszyÄ w pionie lub Meta aby
                         powiÄkszyÄ w poziomie

      "<",">"            zmodyfikuj rozmiar okna wyjĹwietlania
      + -                zmieĹ kanaĹ audio
      , .                zmieĹ kanaĹ napisĂłw
      n m                wyreguluj synchronizacjÄ a/v
      [HOME]             zresetuj synchronizacjÄ a/v

      [INSERT]           przeĹÄcz widzialnoĹÄ kursora myszki w oknie obrazu

      q                  zakoĹcz

      h                  ukryj okno obrazu (uĹźyteczne przy odtwarzaniu mp3)

      wiÄcej wkrĂłtce ;-)

      Kliknij prawym przyciskiem na okno wyjĹcia wideo (lub naciĹnij "G")
      aby ukryÄ panel.

      Zmienianie skrĂłtĂłw:
        MoĹźesz rĂłwnieĹź zmieniÄ jeden/kilka/wszystkie skrĂłty. Do tego musisz
        mieÄ plik keymap w swoim katalogu $HOME/.xine/. SkĹadnia wpisĂłw do
        tego pliku wyglÄda tak:

         WindowReduce {
            key = less
            modifier = none
         }

        WartoĹÄ "key" powinna odpowiadaÄ opisowi klawiszy X11 (zobacz poniĹźej).
        Modyfikator moĹźe byÄ:
	         - 'none' brak modyfikatora,
                 - 'control' (lub 'ctrl') klawisz "Control",
                 - 'meta' (or 'alt' on PC) dla klawisza "meta",
                 - 'mod3' lub 'mod4' lub 'mod5' dostÄpne tylko na niektĂłrych
                   platformach.

        Modyfikatory mogÄ byÄ mieszane, oddzielone przecinkiem:
	
         WindowReduce {
           key = less
           modifier = control, alt
         }

        Nie wpisanie lini z modyfikatorem, bÄdzie rĂłwnoznaczne z wybraniem
        modyfikatora 'none'.

        MoĹźesz dodaÄ rĂłwnieĹź aliasy dla skrĂłtĂłw, taki:
	 
	 Alias {
           entry = Pause
           key = p
         }

        bÄdzie oznaczaĹ dodanie innego skrĂłtu do wpisu 'Pause' przez
        naciĹniÄcie 'p'. MoĹźesz rĂłwnieĹź dodaÄ sekcjÄ modyfikatora
        (zobacz poniĹźej). JeĹli nie - modyfikator pozostanie taki
        jak dla oryginalnego klawisza. ('Pause' w tym przypadku).

      Skanowanie nazw klawiszy X11:
        Aby poznaÄ nazwÄ klawisza X11, moĹźesz uĹźyÄ polecenia 'xev', ktĂłry jest
        dostarczany wraz z pakietami X11. Uruchomienie 'xev' z xterm'a 
        uaktywnia maĹe okno, wtedy naciĹnij klawisz ktĂłrego nazwÄ chcesz poznaÄ.
      
        Wtedy w oknie xterm'a otrzymasz coĹ takiego:
	
         ...
         KeyRelease event, serial 27, synthetic NO, window 0x3200001,
         root 0x3c, subw 0x0, time 4144050914, (259,265), root:(272,319),
         state 0x0, keycode 81 (keysym 0xff9a, KP_Prior), same_screen YES,
                                               ^^^^^^^^
					       To jest wĹaĹnie poszukiwana nazwa.
      JeĹli chodzi o przyciski myszy, aby uĹźywaÄ na przykĹad kĂłĹko myszy,
      musisz wyĹledziÄ ktĂłry przycisk bÄdzie asygnowany do funkcji, uĹźywajÄc xev:

         ButtonRelease event, serial 27, synthetic NO, window 0x1200001,
         root 0x3b, subw 0x0, time 2710360666, (107,87), root:(120,117),
         state 0x1000, button 5, same_screen YES
                       ^^^^^^^^
                       To jest ten przycisk

      W tym przypadku musisz ustawiÄ "key = XButton_5". Przycisk modyfikacyjny
      jest rĂłwnieĹź wspierany z przyciskami myszy.

      WyĹwietlanie obecnych/przemapowanych skrĂłtĂłw.
        MoĹźesz uĹźyÄ 'xine --keymap' lub 'xine --keymap=default' aby wyĹwietliÄ
        domyĹlne skrĂłty. MoĹźesz przekierowaÄ rezultat do pliku, ktĂłry moĹźe juĹź
        zostaÄ plikiem ~/.xine/keymap.

        Aby zobaczyÄ rezultaty zmiam w mapowaniu klawiszy, wpisz po prostu:

        xine --keymap=remapped

2.4.2 Wybieranie ĹcieĹźki dĹşwiÄkowej

      Podaj opcjÄ "-a" aby wybraÄ wymaganÄ ĹcieĹźkÄ audio:

      xine -a 3 test.mpg

      odtworzy 3-ciÄ dostÄpnÄ ĹcieĹźkÄ audio (wraz z obrazem, oczywiĹcie).

      Alternatywnie moĹźesz uĹźyÄ interfejsu uĹźytkownika do selekcji
      ĹcieĹźki audio.

2.4.3 Wybieranie napisĂłw

      Napisy sÄ doĹÄczane w oddzielnych ĹcieĹźkach, tak jak dĹşwiÄk.
      Zazwyczaj ĹcieĹźka 0 to napisy w domyĹlnym jÄzyku. UĹźyj
      opcji "-u" aby wybraÄ potrzebnÄ ĹcieĹźkÄ napisĂłw:

      xine -u 0 test.vob

      wyĹwietli napisy ze ĹcieĹźki 0.

      Alternatywnie moĹźesz uĹźyÄ interfejsu uĹźytkownika do selekcji
      ĹcieĹźki napisĂłw.

2.4.4 LIRC

      xine moĹźe byÄ sterowany zdalnie przez podczerwieĹ. Do tego potrzebujesz
      zainstalowanego LIRC'a (http://www.lirc.org).

      Musisz dodaÄ kilka linii do twojego ~/.lircrc:
      begin
        remote = SAMSUNG
        button = Button_Play
        prog   = xine
        repeat = 0
        config = PLAY
      end
      begin
        remote = SAMSUNG
        button = Button_Src
        prog   = xine
        repeat = 0
        config = DVD
      end

      xine moĹźe samo wygenerowaÄ szablon wpisĂłw, jeĹli uĹźyjesz
      'xine --keymap=lirc'. MoĹźesz przekierowaÄ wyjĹcie komendy do
      pliku aby dopolerowaÄ ustawienia.
      
      KaĹźdy wpis bÄdzie wyglÄdaĹ tak:

       # Reduce the output window size.
       begin
               remote = xxxxx
               button = xxxxx
               prog   = xine
               repeat = 0
               config = WindowReduce
       end

      Do Ciebie naleĹźy wybĂłr pilota i przypisanie przyciskĂłw.

      Playlist:
      ---------
      Aby odnaleĹşÄ listÄ odtwarzania z danej wtyczki wejĹcia, moĹźesz uĹźyÄ
      specjalnego klucza 'PlaylistFrom:', i nastÄpujÄcej po nim nazwy
      wtyczki (takiej samej jak na przycisku panela):

       # Odnajdywanie listy odtwarzania z wtyczki NAV
       begin
               remote = xxxxx
               button = xxxxx
               prog   = xine
               repeat = 0
               config = PlaylistFrom:NAV
       end

2.4.5 Ustawianie opcji konfiguracyjnych xine z linii poleceĹ

     MoĹźesz ustawiÄ kaĹźdÄ opcjÄ (zobacz README.config_en) z linii
     poleceĹ aby obejĹÄ wartoĹci ustawione w $HOME/.xine/config.

     Na przykĹad moĹźesz zrobiÄ coĹ takiego

      xine vcd://1 opt:media.vcd.device=/dev/cdrom2 vcd://1

     aby zmieniÄ vcd_device miÄdzy odtworzeniem dwĂłch mrls.

     Te ustawienia opt: nie bÄdÄ zachowane w pliku konfiguracyjnym,
     gdyĹź sÄ traktowane jako tymczasowe.


3  CO NIE ZOSTAĹO JESZCZE POWIEDZIANE

3.1 WolnoĹÄ, DVD i te sprawy...

    xine jest wolnym oprogramowaniem. "wolne oprogramowanie"
    jest w pewnym stopniu zwiÄzane z "otwatymi ĹşrĂłdĹami". Ale 
    znaczenie "wolnego oprogramowania" idzie duĹźo dalej: jest
    ono zwiÄzane z wolnoĹciÄ jego uĹźytkownikĂłw.
    JeĹli masz czas, proszÄ przeczytaj, co "Free Software Foundation"
    pisze na ten temat:
    http://www.gnu.org/philosophy/free-sw.pl.html

    Bardzo specyficznym problemem jest wolnoĹÄ oprogramowania DVD:
    przemysĹ filmowy dopeĹnia wszelkich moĹźliwych wysiĹkĂłw aby ograniczyÄ
    odtwarzanie pĹyt DVD do kontrolowanych urzÄdzeĹ. WiÄkszoĹÄ obecnie
    sprzedawanych pĹyt DVD jest zaszyfrowana (zablokowana) i w niektĂłrych
    krajach (zwĹaszcza w USA), nielegalnym jest odszyfrowywanie
    (odblokowywanie) ich, nawet do celĂłw prywatnego uĹźytku (oglÄdniÄcia).
    Mamy nadziejÄ Ĺźe wiÄkszoĹÄ ludzi zgodzi siÄ z faktem, Ĺźe jest to
    problematyczny sposĂłb traktowania klientĂłw. Grupa Projektu xine potÄpia
    te wysiĹki przemysĹu filmowego - prĂłbujÄc tÄ drogÄ zapobiegaÄ stratom
    w sprzedaĹźy, z pewnoĹciÄ okazuje brak szacunku do wszystkich swoich
    uczciwych klientĂłw. Z drugiej jednak strony, Grupa Projektu xine jest
    przeciwna Ĺamaniu istniejÄcego prawa. Nikt aktualnie nie wie dokĹadnie
    czy gdziekolwiek na Ĺwiecie jest legalne  pisanie, posiadanie i uĹźywanie
    oprogramowania do OGLÄDANIA zaszyfrowanych pĹyt DVD. DopĂłki ten temat
    pozostaje niejasny (i wydaje siÄ potencjalnie bardzo niebezpieczny),
    xine nie bÄdzie zawieraÄ Ĺźadnego specyficznego kodu do odblokowywania DVD.
    Wydaje siÄ jednak, Ĺźe osoby trzecie pracujÄ nad takimi rozszerzeniami.
    MoĹźliwe Ĺźe sÄ miejsca gdzie jest to legalne. KtĂłrekolwiek z powyĹźszych
    dotyczy Ciebie - nie bÄdziesz w stanie odtwarzaÄ zaszyfrowanych DVD
    za pomocÄ "czystego" programu xine. ProszÄ zauwaĹźyÄ Ĺźe nie jest to
    "bĹÄd" albo braki w funkcjonalnoĹci, ale czysto prawny problem.
    ByĹoby wspaniale rozwiÄzaÄ go (np. przez przekonanie ameryki i/lub
    przemysĹu filmowego, Ĺźe sÄ naprawdÄ nudni i niepotrzebnie nie w porzÄdku
    wobec klientĂłw jak i uĹźytkownikĂłw i programistĂłw wolnego
    oprogramowania), ale dodawanie kodu odszyfrowujÄcego DVD do xine
    nie rozwiÄĹźe tego problemu.

4   Kontakt z projektem xine

    Strona domowa projektu xine:

       http://xine.sourceforge.net

    Informacja zwrotna, lub chÄÄ pomocy mile widziana, kontakt:

       lista dyskusyjna uĹźytkownikĂłw xine: xine-user@lists.sourceforge.net


    ################################
    # TĹumaczenie: BarĹomiej Muryn #
    #    mailto: _4ever_@irc.pl    #
    ################################

